Het Beelddepot tipt: programma’s gerelateerd aan dakloosheid

Meivakantie! Eindelijk tijd om inspirerende programma’s terug te kijken of luisteren. Het Beelddepot tipt vier programma’s: lees hieronder de recensies.

Iedereen kan iets. Maar je moet ze wel op de juiste waarde schatten.

Martin Kniest

Eigenaar, wasstraat aan de Deventerweg

Het Beelddepot houdt nauwlettend journalistieke reportages rondom dakloosheid in de gaten. We letten daarbij nadrukkelijk op de manier waarop dak- en thuislozen in beeld worden gebracht.

Uitzendingen met 5 sterren:

  1. Schetsen een eerlijk, representatief beeld van de situatie waarin dak-en thuisloze mensen zich bevinden.
  2. Geven nieuwe inzichten rondom het thema dakloosheid. 
  3. Spreken op een constructieve manier over oplossingen om dakloosheid tegen te gaan.

Investeren in De Wasstraat

De vijfdelige documentaireserie De Wasstraat van HUMAN portretteert Abdul, Tim, Vincent, Denai, Maurice en Patrick, zes werknemers ‘met een afstand tot de arbeidsmarkt’, en Martin Kniest, de directeur van deze wasstraat.

De Wasstraat ⭐⭐⭐⭐⭐

In een wasstraat wast het water al het vuil van een auto af. Al het stof en vogelstrontjes vallen letterlijk met het water mee de auto af en spoelen weg. Soms zijn op een schone auto krasjes te zien die juist verstopt zaten of misschien wel verstopt hadden moeten blijven. Die auto met krasjes wordt in de wasstraat van Kniest in Deventer schoongemaakt door mensen met een krasje.

De vraag die Kniest naar eigen zeggen het vaakst gesteld krijgt is waarom er zo weinig van zijn werknemers uitvallen. “Ik heb genoeg praktijkvoorbeelden waaruit blijkt dat ze gewoon als nummer behandeld worden en waar geen enkel gevoel bij komt kijken of wat dan ook,” reageert hij dan.

Dat gevoel heeft Kniest in overvloede, net als de energie voor zijn werknemers. Hij regelt een advocaat wanneer de in Damascus opgegroeide Abdul zijn verblijfsvergunning is kwijtgeraakt en op muren bij de Immigratie- en Naturalisatiedienst stuit en ontfermt zich over Denai uit Eritrea en neemt de communicatie met instanties over. Hij is veel meer dan alleen een baas, maar ook een vriend, vader en een psycholoog.

‘Iedereen kan iets’ 

Centraal in De Wasstraat staat de kracht van investering van mensen als Kniest in mensen die extra aandacht nodig hebben. Zonder deze aandacht dreigen mensen als Abdul, Tim, Vincent, Denai, Maurice en Patrick buiten de maatschappelijke boot te vallen om weg te spoelen als waswater in een wasstraat. Wat onnodig zou zijn, stelt Kniest in de documentaire: “Iedereen kan iets. Maar je moet ze wel op de juiste waarde schatten.”

De Wasstraat is terug te kijken via NPO Start.

Kun je het woord ‘schuld’ wel zonder schuldgevoel gebruiken?

Schuld is een homoniem; een mooi begrip voor woorden met meerdere betekenissen. Schuld verwijst immers naar financiële geldleningen, maar kent ook een morele lading; je bent ‘schuldig’ aan iets. 

Pak de macht – Eigen schuld, dikke bult ⭐⭐⭐⭐

 

Toch worden die beide betekenissen vaak met elkaar gecombineerd. Iemand die schulden maakt, wordt ook schuldig gevonden. Hij heeft zichzelf toch in de nesten gewerkt? Eigen schuld dus.

Waarom praten we eigenlijk over mensen met schulden als losers? Die vraag stond centraal in de uitzending Pak de Macht van donderdag 22 april. Journalist Tim Hofman legt daarin vlijmscherp uit hoe sociaal-maatschappelijke denkbeelden rondom schulden ook de constructieve aanpak daarvan in de weg zit. Mensen met schulden gaan zich daardoor alleen maar schuldiger voelen en maken dientengevolge vaak nog meer schulden, aldus hoogleraar neuropsychologie Erik Scherder in de uitzending.

De uitzending is echter vooral kijken waard omdat Tim Hofman laat zien hoe er in Nederland een schulden-industrie gecreëerd is, waarbij schuldeisers er juist belang bij hebben om mensen met schulden juist in hun penibele situatie te laten verkeren. 

Om die situatie te keren maakte BNN/VARA Het Schuldeisers Manifest met vijf nieuwe stelregels voor bedrijven. De eerste regel uit het manifest luidt dat schuldeisers verklaren om haalbare betalingsregelingen te treffen in plaats van mensen moedwillig een poot uit te draaien. De laatste regel vraagt ondertekenaars te erkennen dat mensen mensen zijn, en geen producten. Het is een manifest dat we vanuit de kennis uit het Beelddepot volledig onderschrijven, want juist uit ons onderzoek blijkt dat maar al te vaak mensen met schulden onmenselijk bejegen. Laten we ons kortom niet schuldig maken aan schulden gelijk te stellen aan amoreel gedrag.

Pak de macht is terug te kijken via NPO Start

Neem behoeften dak- en thuislozen mee in woonopgave

Deze maand gaf de Tweede Kamer de opdracht om nog dit jaar 10.000 woonplekken met begeleiding voor dak- en thuislozen te realiseren. Gemeenten mogen zelf weten hoe ze dit gaan aanpakken. Maar gaat ze dat lukken? Dat onderzoeken Leen van Dijke en Bert Frings, voormalig wethouder Gemeente Nijmegen voor. Als zogeheten boegbeelden van het programma ‘Een (t)huis een toekomst’ schreven ze een advies aan de formateur. In een uitzending met Argos lichten ze het adviesrapport toe.

Argos – Eigen schuld, dikke bult ⭐⭐⭐⭐⭐

 

“Er zijn nu al signalen dat er om uitstel wordt gevraagd”, zo zegt Van Dijke. Hij legt uit dat het geen makkelijke opgave is. Een wethouder kan een plan hebben voor een bepaald aantal wooneenheden in een wijk, maar als daar breed verzet tegen is vanuit de buurt, gaat het nooit lukken om voor het eind van het jaar genoeg plekken te realiseren. Frings vult aan dat er bovendien de woonbehoeften vaak niet in kaart gebracht zijn. De wensen van dak-en thuislozen worden vaak niet in de onderzoeken meegenomen.

Daarnaast zit de bestaande wet- en regelgeving alternatieve oplossingen in de weg. De zogeheten kostendelersnorm maakt dat mensen die een daklozen in huis willen nemen gekort worden op de uitkering. Gemeenten hebben het recht om ontheffing aan te vragen, maar landelijke regelingen maken dat er dan weer gekort kan worden op huursubsidie. Daar moet tijdelijk meer flexibiliteit in komen, vinden de Boegbeelden.

De uitzending van Argos geeft een helder inkijkje in de manier waarop Frings en Van Dijke het hardnekkige probleem van dakloosheid op de agenda proberen te krijgen.

Argos is terug te luisteren via de website

Woonpioniers op weg naar hun eigen huis

Tegenlicht portretteert allerlei pioniers: mensen die zelf hun eigen oplossing hebben bedacht om tóch een woning te bemachtigen. 

Tegenlicht – Wonen buiten de box ⭐⭐⭐⭐

 

Tegenlicht gaat in maart 2021 in op de wooncrisis in Nederland met de aflevering Wonen buiten box. Het gaat hierbij niet direct over dakloosheid, maar over de problematiek op onze overbelaste woningmarkt.

Wat vooral de Nederlandse woningmarkt in de weg zit, zijn alle regels. Nelske Thalens, een van de woonpioniers die zelf haar huis bouwt, verwoordt het dan ook treffend: “De mensen die hun schaapjes op het droge hebben, maken de regels.” En die regels zijn meestal gebaseerd op kapitalistisch gedachtegoed. “Wonen als commercieel product is iets wat we zomaar accepteren, maar waarom eigenlijk?” vraagt Michelle Provoost, architectuurhistoricus, zich af in de aflevering.  

Tegenlicht laat zien hoe woonpioniers de randjes van de bestaande regels hebben opgezocht om toch hun eigen woning vorm te geven. Het is hoopgevend om te zien hoe mensen zonder bouwkundige kennis, tóch hun eigen huis in elkaar hebben gezet. Alle pioniers zijn niet bij de pakken neer gaan zitten, wat de uitzending van Tegenlicht erg constructief maakt. Daarnaast doet Tegenlicht een oproep. Het programma is op zoek naar meer woonpioniers.

De enige kanttekening die bij Wonen buiten de box te plaatsen valt, is dat je niet zomaar een woonpionier wordt. Daarvoor kan een kleine dosis geluk, kennis en goede connecties ook helpen, en niet iedereen heeft een combinatie van deze middelen. Daar mist dan wellicht nog het representatieve beeld van onze samenleving.

Op de website plaatst Tegenlicht dan ook een webfilmpje van november 2020 waarin Noud Manders in beeld wordt gebracht, een jonge man (30) die dakloos raakte. Dit extra filmpje voegt veel toe om alle kanten te laten zien van onze maatschappij. Het schetst een eerlijk beeld over hoe iemand door slechts een paar keuzes plotseling op straat belandde. Wonen buiten de box en dit extra webfilmpje zijn samen een mooie toevoeging in de media.

Tegenlicht is terug te kijken via de website